Sıkça Sorulan Sorular

Bilanço analizi, şirketin belirli bir tarihteki varlık yapısını, borç yükünü ve öz kaynak durumunu inceler. Statik bir görüntü sunar. Gelir tablosu analizi ise belirli bir dönemdeki (genellikle bir yıl) gelir, gider ve kârlılık performansını değerlendirir; dinamik bir yapıya sahiptir. Sağlıklı bir finansal analiz her ikisini birlikte ele alır. Ayrıca nakit akış tablosu da bu iki tablonun yorumlanmasında kritik destekleyici unsur işlevi görür.

Cari oran (Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Yükümlülükler) stokları ve peşin ödenmiş giderleri de kapsarken, asit-test oranı (Hızlı Oran) bu kalemler çıkarıldıktan sonra hesaplanır. Stok devir hızı düşük olan imalat veya perakende sektörlerinde asit-test oranı daha gerçekçi bir likidite göstergesidir. Genel olarak cari oranın 1,5–2,0 ve asit-test oranının 1,0 civarında olması sağlıklı kabul edilir; ancak sektör normlarıyla karşılaştırma her zaman önceliklidir.

THP, VUK çerçevesinde vergi amaçlı muhasebe kayıtları için kullanılırken TFRS finansal raporlama standartlarını esas alır. Türkiye'de büyük ölçekli şirketler ve SPK'ya tabi şirketler TFRS'ye uygun raporlama yaparken THP kayıtlarını da paralel tutmak zorundadır. Ertelenmiş vergi, finansal araçların gerçeğe uygun değerle ölçümü, kira sözleşmeleri (TFRS 16) ve hasılat tanıma (TFRS 15) başlıca farklılaşma alanlarıdır.

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) kapsamındaki halka açık şirketler, BDDK denetimine tabi bankalar ve finans kuruluşları TFRS'ye göre finansal tablo hazırlamak zorundadır. Ayrıca KGK tarafından bağımsız denetime tabi tutulan büyük ölçekli şirketler de TMS/TFRS uygulayabilir. 2024 yılı itibarıyla KOBİ TFRS (TFRS for SMEs) Türkiye'de KGK tarafından ayrıca yayımlanmıştır. Tek düzen hesap planı kapsamında VUK'a göre muhasebe tutan şirketler TFRS'ye geçiş zorunluluğu taşımayabilir.

Nakit akış tablosu, bir işletmenin kâr açıklasa dahi gerçek nakit üretme kapasitesini ortaya koyar. Özellikle tahakkuk esaslı muhasebede kâr ile nakit arasında önemli farklar oluşabilir. Yatırımcılar ve kredi kuruluşları, serbest nakit akışını (Free Cash Flow) şirket değerlemesinde kritik bir gösterge olarak kullanır. TMS 7 standardı, nakit akışlarının işletme, yatırım ve finansman faaliyetlerine göre sınıflandırılmasını zorunlu kılar.

TFRS 15, beş adımlı bir hasılat tanıma modeli öngörür: (1) Müşteriyle sözleşmenin tespiti, (2) Sözleşmedeki performans yükümlülüklerinin belirlenmesi, (3) İşlem bedelinin hesaplanması, (4) Bedelin performans yükümlülüklerine dağıtılması, (5) Performans yükümlülüğü yerine getirildiğinde hasılatın muhasebeleştirilmesi. Özellikle yazılım, inşaat ve abonelik modelinde çalışan Türk şirketleri için bu adımların doğru uygulanması kritik önem taşır.

2024 yılı kurumlar vergisi oranı genel olarak yüzde yirmi beştir. Finans sektöründe faaliyet gösteren kurumlar için bu oran yüzde otuz olarak belirlenmiştir. Geçici vergi, kurumlar vergisinin peşin olarak ödenen bir ön biçimidir; üçer aylık dönemler itibarıyla yıllık oran üzerinden hesaplanır. Yıl sonunda beyan edilen kurumlar vergisinden ödenen geçici vergiler mahsup edilir. ArGe indirimi veya yatırım teşvik belgesi kapsamındaki indirimler etkin oranı önemli ölçüde düşürebilir.

Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 13. maddesi kapsamında ilişkili kişilerle yurt içi veya yurt dışı işlem yapan tüm kurumlar vergisi mükellefleri belgeleme yükümlülüğü taşır. Yurt dışı işlemleri için yıllık 500.000 TL eşiği aşan şirketler yıllık transfer fiyatlandırması raporu hazırlamak zorundadır. Yurt içi işlemler için ise 1.000.000 TL eşiği esas alınır. Raporu hazırlamayan şirketler için örtülü kazanç dağıtımı hükümlerinin uygulanması söz konusu olabilir.

TTK ve Bakanlar Kurulu Kararnamesi kapsamında belirlenen eşik değerlerin herhangi ikisini art arda iki hesap döneminde aşan şirketler bağımsız denetime tabidir. 2024 yılı için geçerli eşikler: Aktif Toplamı 75 milyon TL, Yıllık Net Satış Hasılatı 150 milyon TL, Çalışan Sayısı 250 kişi. Bu eşiklerden ikisini geçen şirketler bir sonraki hesap döneminden itibaren denetim yaptırmak zorundadır. Ayrıca SPK, BDDK veya diğer düzenleyici kurumların özel kararları gereğince bazı sektörlerde daha düşük eşikler uygulanabilir.

İç denetim, işletmenin kendi bünyesinde veya dış kaynak kullanarak yürüttüğü, yönetim kuruluna ve üst yönetime hizmet eden süregelen bir güvence ve danışmanlık faaliyetidir; kapsamı belirleme yetkisi işletmedededir. Bağımsız (dış) denetim ise TTK veya sermaye piyasası mevzuatından kaynaklanan yasal bir yükümlülüktür; denetçi pay sahipleri ve kamuoyuna hesap verir. İç denetim, bağımsız denetimin yerini alamaz ancak bağımsız denetçilerin iç kontrol güvencesinden yararlanması denetim maliyetlerini düşürebilir.